SİRKADİYEN RİTİM VE SİRKADİYEN RİTMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

Abstract views: 2774 / PDF downloads: 2449

Authors

Abstract

Günlük hayatta vücudumuzun etkisi altında kaldığı başlıca ritimler (döngüler) vardır. Bunlar ultradiyen, sirkadiyen, infradiyen ve sirkannual ritimlerdir. Vücudumuzun etkisi altında kaldığı ritimlerden bir yıllık bir döngüyü kapsayan ritme sirkannual ritim denir. Günde birden fazla döngüsü olan ritme ultradiyen ve haftalar ya da aylar süren ritme infradiyen ritim denir. Sirkadiyen ritimlerse yaklaşık olarak bir gün sürer. Hayatımızı bu dört döngü kontrolünde sürdürürüz. Sirkadiyen ritim kişinin hayatını en çok etkileyen döngülerden birisidir. Bu çalışmada sirkadiyen ritmin ne olduğuna, sirkadiyen ritmi etkileyen faktörlere, sirkadiyen ritim ve beslenmenin ilişkisine ve son olarak sirkadiyen ritim ve ilaçların ilişkisine değinilmiştir. Yapılan araştırmalar ışığında, sirkadiyen ritmin insan hayatını nasıl etkilediği, bu ritmin çevresel faktörlerden nasıl etkilendiği ve bu döngüye uygun davranılarak ilaç ve besinlerden nasıl daha çok fayda görebileceğimiz açıklanmıştır. Sirkadiyen döngümüz baz alınarak insanın günlük aktiviteleri düzenlendiğinde diğer bir deyişle zaman planlaması yapıldığında ilaçlardan daha efektif olarak yararlanabileceğimiz anlatılmıştır. Aynı zamanda sirkadiyen ritme bağlı kalarak bazı ilaçların ve besinlerin; zararlı veya toksik etkilerinden sakınabileceğimize yer verilmiştir. İlaçların hangi vakitlerde alınırsa daha etkili olacaklarını veya hangi ilaçların bozulmuş sirkadiyen ritme iyi geleceği sirkadiyen ritim ve ilaç ilişkiyle açıklanır. Bu çalışmada; psikotrop ilaçlar, antibiyotik ilaçlar, antihipertansif ilaçlar, antifungal ilaçlar, antiepileptik ilaçlar ve anestezik ilaçların sirkadiyen ritim ile ilişkisine değinilmiştir.

References

Özbayer, C., Değirmenci, İ. (2011): Sirkadiyen saat, hücre döngüsü ve kanser . Dicle Tıp Dergisi; 38 (4) s. 514.

Akıncı, E., Orhan, F.Ö. (2016): Sirkadiyen Ritim Uyku Bozuklukları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry 8(2), s.(178-186).

Sezinler, A. (2018): Sirkadiyen Ritme Bağlı Olarak Uyku Uyanıklık Durumunun Glukoz Metabolizması Üzerine Etkisi. Okan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, s.(7-19).

Fındıklı, E.: Sirkadiyen Ritim Boyutları ve Duygudurum Bozuklukları. https://silo.tips/download/yrd-do-dr-ebru-findikli-ksu-tp-fakltesi-psikiyatri-ad-49upk-eyll-2013-zmir

Özenoğlu, A., Ünal, G.(2015): Açlık ve Şiddet. MÜSBED;5(2), Samsun. s.117.

Yüksel, A. (2019): Sirkadiyen Ritim ile Yeme Zamanı İlişkisi. J Pro HealthRes; 1(1):38-43.

Sözlü, S.,Şanlıer, N. (2017): Sirkadiyen Ritim, Sağlık ve Beslenme İlişkisi.Türkiye Klinikleri J HealthSci ;2(2), Ankara. s.105.

Manav, B. (2005): Bir Tasarım Problemi: Aydınlatmada Kalite ve Biyoritm. Mimarlık Fakültesi Bahçeșehir Üniversitesi,Beșiktaș 34100,İstanbul. s.98

Otlu, H.G. (2019): Sirkadiyen Ritim Bozukluklarının Peroksizomal Lipid Metabolizmasına Etkisi. İnönü Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, s.1.

Özdemir, Z., Ak, O., Yüceer, H.C., Akgör,D., Aysun, D., Asparuk, Ç. (2014).: Drakula Hormon: Melatonin.Başkent Üniversitesi, 16(2-6).

Gökçe, S.(2012): Obez ve Sağlıklı Kişilerde Kan DHEA, İnsülin Rezistansı, Melatonin ve Lipid Düzeylerinin Araştırılması. Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Konya, s.(31-36)

Demirbilek, T. (2004) :Vardiyalı Çalışmanın Kadının Aile ve Sosyal Yaşamına Etkisi. SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, S.7, C.4, s.9.

Toker Uğurlu,T. (2014): Kadın Tekstil İşçilerinde Vardiyalı Çalışmanın Uyku ve Ruhsal Durum Üzerine Etkileri. Pamukkale Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Psikiyatri Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, Denizli

Smolensky, M.H., Peppas, N.A. (2007): Chronobiology, Drug-Delivery and Chronotherapeutics. Advanced Drug Delivery Reviews 59(823).

Sucu, B.(2018): Türkiye Muğla İlindeki Serbest Eczacıların Kronoterapi Hakkındaki Farkındalığının ve Tutumunun Ölçülmesi. Yakın Doğu Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmakoloji Yüksek Lisans Tezi, Lefkoşa, s.(6-15).

Oral, E.,Ozcan, H., Gulec, M., Selvi, Y., Aydin, A. (2011): Psychotropic Medications Affecting Biological Rhythm. Journal of Mood Disorders, S.4. s.(170-172).

Metin, Ö.,Cinemre, B. (2013): Psikotrop İlaç Kullanımında Temel İlkeler. Özel Durumlarda Psikotrop İlaç Kullanımı Özel Sayısı, S.6., Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi, Antalya, s.(1-4)

Selvi, Y.,Beşiroğlu, L., Aydın, A. (2011): Kronobiyoloji ve Duygudurum Bozuklukları. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar-Current Approaches in Psychiatry, 3(3). s.378.

Keskin, N., Tamam, L. (2016): Bipolar Bozuklukta Uyku. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 8(3), s.260.

Karamustafalıoğlu, O., Baran, E.(2012): Agomelatin ve Etki Mekanizması. Journal of Mood Disorders, 2(Suppl. 1) s.(9-10)

Onay, V. (2011): Ratlarda Gece ve Gündüz Uygulanan Sevofluranın Melatonin Düzeyi Üzerine Etkisinin Araştırılması. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, İzmir, s.(14-21)

Doğan, A. (2008): Sirkadiyen ritmin izofluran uygulanan yenidoğan ratlardan örotoksisite üzerine etkisinin araştırılması, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, İzmir, s.(4-20).

Datlı Özer, F. (2013): Ratlarda Desfluran Anestezisinin Gece ve Gündüz Uygulanmasının Melatonin Düzeyi Üzerine Etkisinin Araştırılması. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Anabilim Dalı, Uzmanlık Tezi, İzmir, s.26.

Beauchamp, D.,Labrecque, G. (2007): Chronobiology and chronotoxicology of antibiotics and aminoglycosides.ScienceDirect, S.59., s.(899-901)

Koç, G., Akçay, B.D., Yetkin, S. (2019): Amlodipin ile İlişkili İkincil Hipersomni Olgusu. Journal of Turkish Sleep Medicine, Ankara, S.6. , s.(16-17).

Tahmaz, Y. (2010): Candida Albicans İle İnfekte Edilmiş Farelerde Amfoterisin B Tedavisinin Kronoterapi Yönünden İncelenmesi. Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Farmasötik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, s.(22-42).

Downloads

Published

2022-12-09

How to Cite

KOCAR, F., & ELÇİOĞLU , H. K. . (2022). SİRKADİYEN RİTİM VE SİRKADİYEN RİTMİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 15(2), 29–44. Retrieved from https://derleme.gen.tr/index.php/derleme/article/view/411

Issue

Section

Articles